تبلیغات
ترجمه ای از قرآن






نویسنده: گل مریم
تاریخ: پنجشنبه 14 آذر 1392-21:11





نویسنده: گل مریم
تاریخ: دوشنبه 14 مرداد 1392-01:02



آشنایى با سوره مباركه‏ الفاتحه:


الف - محل فرود این سوره‏

این سوره به اعتقاد ابن عبّاس و قتاده، در مكه، به عقیده مجاهد در مدینه، و از دیدگاه برخى دیگر، یك بار در مكه و یك بار در مدینه بر قلب مصفاى پیامبر(ص) فرود آمده است.



ب - نامهاى آن‏


1. فاتحة الكتاب‏

بدان دلیل كه نخستین سوره قرآن شریف و نیز آغاز قرائت نماز است.

2. حمد

بدان علّت كه سراسر آن ستایش خداست.

3. امّ الكتاب‏

بدان جهت كه بر دیگر سوره‏ هاى قرآن مقدم است.

در فرهنگ عرب، به هر پدیده‏ اى كه جامع و یا مقدم بر پدیده ‏هاى دیگر باشد، «امّ» گفته شده است؛ مانند: «امّ ‏الرّأس» به ‏معناى «پوستى كه در بردارنده مغز است» یا «امّ ‏القرى» كه به مكه اطلاق مى‏ شود؛ چرا كه زمین از آن نقطه پرشرافت گسترش داده شده است، و یا از نظر شكوه معنوى و شرافت، برترین مكان است.

برخى بر این اندیشه ‏اند كه این سوره بدان دلیل به این نام خوانده شده كه عصاره و چكیده پیام قرآن، یعنى توحیدگرایى و یكتاپرستى كه برترین هدف دعوت هاى توحیدى است و دیگر اصول و فروع پیامهاى آسمانى به آن برمى‏ گردد، به سبكى جالب در آن آمده است.

4. السّبع‏

بدان سبب كه هفت آیه دارد.

5. مثانى‏

درمورد این نام، دو دیدگاه مطرح است: نخست اینكه در هر نماز واجب و مستحب دوبار خوانده مى‏شود؛ و دیگر بدان جهت كه دوبار بر قلب مصفاى پیامبر(ص) فرود آمده است.


آنچه آمد، نامهاى مشهور این سوره است.

امّا نامهاى دیگر آن كه چندان معروف نیست:

6. وافیه‏

بدان دلیل كه باید تمامى آن را در نماز قرائت كرد.


7. كافیه‏

بدان جهت كه خود به ‏تنهایى مى‏ تواند جاى سوره دیگرى را بگیرد؛ درحالی كه هیچ سوره ‏اى نمى ‏تواند جاى آن را در نماز بگیرد.

در این مورد، از پیامبر گرامى (ص) نقل شده است كه فرمود:

«امّ ‏القرآن عوض عن غیرها و لیس غیرها عوضاً عنها.»

سوره «حمد» در نماز مى ‏تواند جاى دیگر سوره‏ ها را بگیرد امّا هیچ سوره دیگرى نمى ‏تواند جایگزین آن شود و نقش آن را داشته باشد.

8. اساس‏

از ابن عبّاس آورده‏ اند كه: براى هر پدیده، پایه و اساسى است. اساس قرآن، سوره فاتحه و اساس این سوره، «بسم ‏اللَّه ‏الرّحمن ‏الرّحیم» است.


9. شفاء

بدان دلیل به آن «شفاء» گفته شده است كه پیامبر گرامى (ص) فرمود:

«فاتحةالكتاب شفاء من كلّ داء.»
این سوره، شفابخش هر درد و بیمارى است.


10. صلوة

بدان علّت نام صلوة یا نماز بر قرآن نهاده ‏اند كه پیامبر گرامى(ص) فرمود:

«قال‏ اللَّه تعالى: قسمت‏ الصّلوة بینى و بین عبدى نصفین نصفها لى و نصفها لعبدى...»
خداى پرمهر پیام داد كه:
نماز - یعنى این سوره - را میان خود و بندگان نمازگزارم بطور شایسته و بایسته و برابر تقسیم كرده‏ ام. نیمى از آنِ من است و نیمى از آنِ هر بنده نمازگزار؛ چرا كه وقتى بنده نمازگزار شروع به خواندن مى ‏كند و مى ‏گوید: «الحمد للَّه ربّ ‏العالمین»، خدا مى‏ فرماید: بنده ‏ام مرا خالصانه ستایش كرد.

هنگامى كه مى‏ خواند: «الرّحمن ‏الرّحیم مالك یوم‏ الدّین»، خدا مى ‏فرماید: بنده ‏ام به گونه ‏اى شایسته مرا ثنا گفت و باشكوه وصف ‏ناپذیرى مرا یاد كرد.

و زمانى كه مى‏ خواند: «ایّاك نعبد و ایّاك...»، خدا مى‏ فرماید: این پیوند عاشقانه‏ اى است میان من و بنده ‏ام؛ آنچه او مى‏ خواهد، باید به او ارزانى شود.


آنچه آمد، ده نام براى این سوره مباركه بود.

ج - فضیلت این سوره‏

1. از پیامبر گرامى(ص) آورده ‏اند كه:

هر كس سوره فاتحه را تلاوت كند، پاداش تلاوت دو سوّم قرآن به او ارزانى مى ‏شود، و از چنان پاداشى بهره ‏مند مى ‏شود كه گویى به هر زن و مرد باایمانى، انفاق خالصانه كرده است.

قال رسول‏ اللَّه(ص): «ایّما مسلم قرأ فاتحةالكتاب اعطى من‏ الأجر كانّما قرأ ثلثى ‏القرآن...»


2. و نیز در روایت دیگرى آمد كه گویى همه قرآن را تلاوت كرده است:

«... كانّما قرأالقرآن.»


3. ابىّ بن كعب آورده است كه این سوره را بر پیامبر گرامى (ص) تلاوت كردم. آن حضرت فرمود:

«والّذى نفسى بیده ماانزل ‏اللَّه فى‏ التّوراة و لا فى‏ الأنجیل و لا فى‏ الزّبور و لا فى القرآن مثلها...»

به خدایى كه جان من در كف قدرت اوست، چنین سوره ‏اى را خداوند نه در تورات فرو فرستاده است، نه در انجیل، نه در زبور و نه در دیگر سوره‏ هاى قرآن. این سوره مباركه، «امّ ‏الكتاب» و «سبع مثانى» است كه میان خدا و بندگان نمازگزارش تقسیم شده است، آن هم با حقوق برابر و متقابل؛ و براى بنده در آن است هر آنچه بخواهد.

4. محمّدبن مسعود از پیامبر گرامى(ص) نقل كرده است كه به جابر فرمود:

«ألا اعُلّمك افضل سورة انزلهااللَّه فى كتابه؟»
آیا نمى‏ خواهى برترین سوره ‏اى را كه خدا در كتاب خویش فرو فرستاده است، به تو بیاموزم؟
جابر پاسخ داد: چرا اى پیامبر خدا بیاموز

فرمود: دوست دارى از فضیلت آن براى تو بگویم؟
پاسخ داد: آرى؛ پدر و مادرم به قربانت.

فرمود: این سوره، شفاى هر درد و بیمارى است جز مرگ.

5. از امام صادق(ع) آورده ‏اند كه فرمود:

«من لم یبرءه الحمد لم یبرءه شى‏ء.»
كسى كه به بركت سوره «حمد» شفا نیابد، هیچ چیز او را بهبود نخواهد بخشید.

6. امیرمؤمنان(ع) از پیامبر گرامى(ص) نقل كرده است كه فرمود:

«اِنّ ‏اللَّه تعالى قال لى «وَ لَقَدْ آ تَیْناكَ سَبْعَاً مِنَ ‏الْمَثانى‏ والْقُرْآنَ ‏الْعَظیمَ.»
خداى جهان ‏آفرین به من پیام داد كه هان اى پیامبر ما هفت آیه مباركه كه دربردارنده پرمحتواترین ثنا و ستایش است، و نیز قرآن شكوهمند را بر تو فرو فرستادیم.

و بدینسان، سوره حمد را دربرابر همه قرآن شریف قرار داد و با فرود آن بر من منّت نهاد.

آنگاه پیامبر گرامى(ص) افزود: سوره حمد، شریف‏ ترین گنجینه ‏هاى عرش است.

و خداوند این سوره را به محمّد(ص) اختصاص داد، و با آن، شكوه و شرافتى وصف ‏ناپذیر به پیامبر(ص) ارزانى داشت؛ و از پیام ‏آوران خویش، جز سلیمان كه «بسم ‏اللَّه‏ الرَّحمن ‏الرَّحیم» آن را به او عطا فرمود، هیچیك را در این شرافت و سند برترى شركت نداد. تنها سلیمان(ع) بود كه در این شكوه و شرافت شركت داشت؛ و قرآن سرگذشت وى را اینگونه آورده است كه: «اِنَّهُ مِنْ سُلَیْمانَ وَ اِنَّهُ بِسْمِ ‏اللَّهِ‏ الرَّحمنِ الرَّحیمِ».

آنگاه افزود كه:هركس آن را با تدبّر تلاوت كند و در همانحال دوستى محمّد(ص) و خاندان او را در گستره دل جاى دهد و به ظاهر و محتواى این كتاب آسمانى ایمان داشته و فرمانبردار آن باشد، دربرابر هر حرفى از آن، پاداشى ارزشمند به او ارزانى مى ‏شود كه هر یك از این پاداشها برتر از این جهان و نعمتهاى مادى آن است؛

و اگر كسى به ‏هنگام تلاوت این سوره به آن گوش جان سپارد، به اندازه یك سوّم پاداش تلاوت آن را دریافت خواهد داشت. از این رو در كسب این خیر فراوان و نجات‏ بخش بكوشید؛ آن را غنیمت شمارید و اجر بیشترى فراهم آورید؛ زیرا ممكن است فرصت ازدست برود و حسرت و اندوه در دل بماند كه چرا بهره نگرفتید.

تفسیر مجمع البیان